ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นสมุทรสงคราม,สกว,งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น,คนวิจัย,สมุทรสงคราม,แม่กลอง,งานวิจัย,วิจัย,ข้อมูล,อัมพวา,

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ( สกว.)    หรือ The Thailand Research Fund ( TRF ) ถือกำเนิดขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2535 สมัยรัฐบาล ฯ
พณฯ อานันท์ ปันยารชุน   ซึ่งตระหนักว่าสังคมไทยที่ดำรงอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในโลกยุคไร้พรมแดนกำลังประสบปัญหา
ที่ทวีความซับซ้อนมากขึ้นทุกขณะ ในการแก้ปัญหาจำเป็นต้องอาศัย ความรู้ที่สร้างขึ้นอย่างเป็นระบบจาก สังคมนั้นเพราะแต่ละสังคมย่อม มีความ
แตกต่างกันทั้งทางกายภาพ ตลอดจนขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรม ในอดีตที่ผ่านมาเราได้นำความรู้ด้านต่าง ๆ จากนานาอารยประเทศ
เป็นฐานในการวางระบบของสังคมขณะเดียวกันกลับละเลยภูมิปัญญา และองค์ความรู้ที่สืบทอดมาจากบรรพชน ทำให้เกิดปัญหาเช่นในปัจจุบันอัน
เป็นผล สืบเนื่องมาจากการพัฒนาสังคมที่ไร้รากและเติบโตอย่างไม่มีทิศทาง หากปล่อยให้สังคมดำเนินไปตามครรลองเดิม ประเทศไทยคงจะไม่
ทัน ความเป็นไปของโลกในอนาคต อย่างแน่นอน

          การยกระดับสังคมไทยเพื่อการแข่งขันและร่วมมือกับนานาประเทศได้อย่าง มีศักดิ์ศรี ต้องอาศัย สติปัญญาความรู้ และเทคโนโลยีที่ผลิต
ขึ้นเองภายในประเทศ ด้วยเหตุนี้จึงจำเป็นต้องมีหน่วยงานที่สนับสนุนการสร้างองค์ความรู้ เพื่อใช้แก้ปัญหาด้วยตนเอง โดยใช้การวิจัยเป็นสะพาน
พาดผ่านเพื่อนำสังคมไทยไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคตและสามารถยืนหยัดท่ามกลางกระแสโลกที่เชี่ยวกรากได้อย่างมั่นคง เพราะเป็นสังคม
ที่รู้จักใช้ความรู้และสติ ปัญญาในการแก้ปัญหา

วิสัยทัศน์ เป็นองค์กรที่สร้างสรรค์ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่สังคมที่มีปัญญาสามารถใช้ความรู้จัดการกับศักยภาพและโอกาส เพื่อกำหนด
อนาคตของตนเองทั้งในระดับท้องถิ่น และระดับประเทศ

ภารกิจ สนับสนุนกระบวนการสร้างความรู้ สร้างนักวิจัย และสร้างระบบการวิจัย เพื่อตอบคำถามและเสนอทางเลือกให้ สังคม ซึ่งครอบคลุมทั้งใน
ระบบเศรษฐกิจภาคดั้งเดิม และสมัยใหม่ โดยใช้จุดเด่นด้านการบริหารการวิจัย เพื่อยกระดับขีดความสามารถของประเทศด้วยการวิจัย โดยเฉพาะ
อย่างยิ่งในการวิจัยเพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบาย การยกระดับความรู้ของสังคมและการส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน ท้องถิ่น อันจะนำไปสู่
การเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย และการพัฒนาที่สัมพันธ์กับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ ฉบับที่ 9

ภารกิจของกลุ่มงานต่าง ๆ ในระยะ 3 ปี

กลุ่มวิชาการ มีภารกิจหลัก 2 ด้านคือ
   - สร้างเสริมนักวิจัยวิชาการ สนับสนุนการสร้างนักวิจัยอาชีพที่มีความสามารถสูงให้สร้างปัญญาและผลิตผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับ
     นานาชาติสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่เข้าสู่วงการ และสร้างความเข้มแข็งของชุมชนวิจัย รวมทั้งหนุนเสริมให้เกิดเครือข่ายการทำงานวิจัยที่มีประสิทธิ
     ภาพสูง
   - สร้างความรู้ใหม่ : สนับสนุนการสร้างงานวิจัยพื้นฐานทั่วไปและงานวิจัยพื้นฐานแบบมีทิศทาง ( Directed Basic Research ) ที่ก่อให้เกิดองค์
     ความรู้ใหม่ที่เป็นพื้นฐานต่อการพัฒนาประเทศ โดยวัดคุณภาพผลงานจากการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติและการจดสิทธิบัตร

     โครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก ภารกิจ : สนับสนุนการผลิตผลงานวิจัยและสร้างนักวิจัยในระดับปริญญาเอกในประเทศด้วยกระบวนการ
     สร้างองค์ความรู้ใหม่ เพื่อเพิ่มปริมาณนักวิจัยที่มีคุณภาพในระดับที่ได้มาตรฐานนานาชาติ

กลุ่มวิจัยและพัฒนา ประกอบด้วยงาน 4 ระดับ คือ

1. การวิจัยเพื่อวาระชาติ เพื่อตอบคำถามสาธารณชนและผู้กำหนดนโยบายในการกำหนดทางเลือกในการพัฒนา ที่มีผลกระทบต่อประชาชนใน
วงกว้าง โดยผ่านกระบวนการวิจัยและพัฒนาที่เป็นระบบ และเน้นการสร้างกลไกที่จะสังเคราะห์ความรู้ที่เกิดขึ้นออกมาเป็น “ ทางเลือก ” เชิงนโยบายและการปฏิบัติได้

2. การวิจัยและพัฒนารายภาค ( Sectoral R&D) รวม 10 ประเด็น ดังนี้

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 1 : อุตสาหกรรม
   อุตสาหกรรม : สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาและวิศวกรรม(R&D&E) เพื่อเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ของอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย่อม
   ให้เห็นว่างานวิจัยและพัฒน และวิศวกรรมเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า  และจะสร้างความสามารถในการแข่งขันระดับนานาชาติ โดยเน้นอุตสาหกรรม
   ขนาดกลางและขนาดย่อมที่มีห่วงโซ่การผลิต และห่วงโซ่คุณภาพลงถึงผู้ผลิตระดับรากฐาน และเน้นให้อุตสาหกรรมเป็นผู้กำหนดหัวข้อวิจัยและ
   เป็นผู้บริหารเงินวิจัย(Firm-based grants)

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 2 : เกษตร
   เกษตร   :  สนับสนุนการวิจัย และพัฒนาด้านการเกษตร  เพื่อนำผลไปใช้ประโยชน์จริงตามความต้องการของกลุ่มผู้เกี่ยวข้องได้แก่ เกษตรกร
   ผู้ประกอบการเอกชน และผู้กำหนดนโยบาย   โดยเน้นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเพาะปลูกหรือเพาะเลี้ยง   และมีศักยภาพสูงทางเศรษฐกิจหรือมี
   ผลกระทบต่อคนกลุ่มใหญ่ในสังคม ทั้งนี้จะเน้นด้านการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์เกษตร การสร้างความรู้เพื่อสนับสนุนการส่งออกผลิตภัณฑ์เกษตร
   และการพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืนบนพื้นฐานทรัพยากรของประเทศ

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 3 : สุขภาพ
   สุขภาพ : สนับสนุนการจัดการเชิงรุกเพื่อให้เกิดการวางแผน การทำวิจัย และการใช้ประโยชน์จากการวิจัยในการกำหนดนโยบายการพัฒนาและ
   ใช้เทคโนโลยีการปรับเปลี่ยนเชิงระบบ และการปรับเปลี่ยนความรู้ ตลอดจนพฤติกรรมของประชาชนในเรื่องที่เกี่ยวกับสุขภาพ

ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 4 : สวัสดิภาพสาธารณ ะ
สวัสดิภาพสาธารณะ : สนับสนุนการสร้างความรู้ที่นำไปสู่การพัฒนาความสามารถและการจัดการของภาครัฐในการป้องกันหายนะภัยทั้งที่เกิด
จากธรรมชาติและที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 5 : สภาวะแวดล้อมทางสังคม
   สภาวะแวดล้อมทางสังคม : สนับสนุนการสร้างความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาสภาวะแวดล้อมทางสังคม เพื่อนำไปสู่การสร้างความเข้าใจ สำนึก
   ความตื่นตัวและการมีส่วนร่วมของประชาชนชุมชนและสาธารณะในการจัดการสภาวะแวดล้อมดังกล่าวให้สอดคล้องกับความต้องการของท้องถิ่น
   หรือเพื่อปรับนโยบาย  และแนวทางวิธีทำงานของผู้ปฏิบัติที่เกี่ยวข้องในการจัดการสภาวะแวดล้อมทางสังคมเหล่านั้น ให้ตอบสนองความต้องการ
   ของคนในท้องถิ่น

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 6 : ระบบการเมือง/การปกครอง
ระบบการเมือง/การปกครอง : สนับสนุนการสร้างความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเมือง การปกครองและการบริหารจัดการภาครัฐ ทั้งในส่วนกลางและ
   ท้องถิ่น โดยในส่วนกลางเน้นการนำไปสู่การปรับโครงสร้าง ระบบ กฎหมาย หรือแนวทางปฏิบัติในด้านการเมืองการปกครองของภาครัฐ และใน
   ระดับท้องถิ่นเน้นการจัดระบบ กลไกและเสริมสร้างความเข้าใจและความสามารถของท้องถิ่นในการบริหารจัดการกิจการต่างๆของท้องถิ่น

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 7 : ทรัพยากรธรรมชาติ
   ทรัพยากรธรรมชาติ : สนับสนุนการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับฐานทรัพยากร ภูมิปัญญา และการเปลี่ยนแปลงที่มีผลต่อการอนุรักษ์ และใช้
   ทรัพยากรเขตร้อน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาระบบกลไกและเครื่องมือในการจัดการฐานทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดและยั่งยืนรวมทั้งสร้างความ
   สามารถในการตอบปัญหาในอนาคตเพื่อจัดการทรัพยากร ธรรมชาติของประเทศไทยและภูมิภาคเขตร้อน

  ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 8 : สิ่งแวดล้อมและพลังงาน
  สิ่งแวดล้อมและพลังงาน : สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมและพลังงานแบบบูรณาการเพื่อลดความขัดแย้งระหว่าง 2 มิติ โดย
  คำนึงว่าพลังงานคือปัจจัยสำคัญในการผลิตและเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมคือปัจจัยสำคัญของการดำรงชีวิต สังคม และธรรมชาติและประเทศไทย
  ต้องการทั้ง 2 มิติพร้อมๆ กันเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

  ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 9 : ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
  ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ  : สนับสนุนการสร้างองค์ความรู้และกระบวนการเพื่อให้เกิดการ “ รู้เขารู้เรา ”  เชื่อมโยงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในความ
  สัมพันธ์ระหว่างประเทศทุกด้านนับตั้งแต่พื้นที่ชายแดน   ภูมิภาค   ส่วนกลาง   ตลอดจนนานาประเทศรวมถึงสร้างบุคลากรที่มีความรู้ความเข้าใจ
  มิติความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่สามารถอยู่ในกระบวนการปฏิบัติและการสร้างความรู้สำหรับการบริหารจัดการประเทศไทยในกระแสโลกาภิวัตน์

   ภารกิจสำหรับประเด็นที่ 10 : การท่องเที่ยว
การท่องเที่ยว    : สนับสนุนการสร้างความรู้  เพื่อพัฒนาโครงสร้างและรูปแบบการจัดการท่องเที่ยวที่นำไปสู่การกำหนดนโยบายและแผนการ
   ท่องเที่ยวระดับมหภาคและพื้นที่ที่จะเกิดประโยชน์กับประเทศและกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นมากขึ้น โดยเชื่อมโยงกับการสร้างความรู้ของท้องถิ่น
   ในด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมความหลากหลายทางชีวภาพ โบราณสถานโบราณวัตถุ รวมทั้งการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อให้ชุมชน
   มีทางเลือกในการพัฒนาตนเองและจัดการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรของท้องถิ่นสำหรับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

3. การวิจัยแบบบูรณาการในพื้นที่เฉพาะ ( Area-Based Research ) ภารกิจ : หนุนเสริมกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการจัดการทรัพยากรร่วมกัน
ของคนในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง โดยผ่านการสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ที่มีฐานอยู่บนโครงสร้างทางสังคมดั้งเดิมบวกกับการปรับเปลี่ยนตามบริบท
สมัยใหม่ เพื่อนำไปสู่ความแข็งแกร่งและเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจใน พื้นที่

4. ชานชาลาความรู้ ( Platforms) ภารกิจ : สนับสนุนกระบวนการจัดการข้อมูล ความรู้และผู้รู้เชิงเนื้อหา กลุ่มเป้าหมาย และการใช้ประโยชน์ในการ
ตัดสินใจที่มีระบบสะสมความรู้ที่มีความต่อเนื่อง มีการตอบคำถามสาธารณะอย่างสม่ำเสมอและอาจรวมการสังเคราะห์เชิงนโยบายด้วย ประกอบ
ด้วยกลุ่มงานย่อยซึ่งมีภารกิจดังนี้

ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ สนับสนุนการวิจัยเพื่อพัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจจากฐานความรู้ที่ให้ผลลัพธ์เป็นข้อเสนอแนะทางเลือก หรือ
   ภาพรวมของสถานการณ์อย่างผสมผสาน สำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจในด้านการจัดการทรัพยากร การเกษตรและการท่องเที่ยว และเพื่อสร้าง
   ผลิตภัณฑ์และบริการตามเงื่อนไขของพื้นที่และสภาวะแวดล้อมชานชาลาความรู้เชิงกลุ่มเป้าหมาย :สนับสนุนกระบวนการจัดการข้อมูลความรู้และ
   ผู้รู้ที่มีระบบสะสมความรู้ที่มีความต่อเนื่องของกลุ่มเป้าหมายเฉพาะได้แก่เด็ก เยาวชน คนวัยทำงาน ผู้สูงอายุ คนจน คนด้อยโอกาส  โดยเน้นการ
   เฝ้าระวังและติดตามความเปลี่ยนแปลงจากมาตรการของภาครัฐที่ส่งผลกระทบต่อกลุ่มเป้าหมาย       เพื่อตอบคำถามของสาธารณะและเสนอแนะ
   เชิงนโยบายชานชาลาความรู้เชิงเนื้อหา   :   สนับสนุนกระบวนการจัดการข้อมูลความรู้และผู้รู้ในเนื้อหารายภาค ( Sectoral Issues ) ที่เหมาะสม    โดยมีระบบสะสมความรู้ที่ต่อเนื่อง มีการตอบคำถามสาธารณะอย่างสม่ำเสมอและอาจรวมการสังเคราะห์เชิงนโยบายด้วย

การวิจัยเพื่อท้องถิ่น ภารกิจ : สนับสนุนคนในชุมชนท้องถิ่นให้สร้างความรู้และสร้างกลไกการจัดการปัญหาของตนเอง โดยยึดถือความต้องการของ
ชุมชนเป็นที่ตั้ง โดยให้ชุมชนท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการวิจัยทุกขั้นตอนตั้งแต่การกำหนดประเด็นวิจัย จนถึงการวิเคราะห์สรุปผล และสร้างสะพาน
เชื่อมระหว่างภูมิปัญญาเดิมกับความรู้สมัยใหม่ด้วยการวิจัย

ยุทธศาสตร์ สกว. (พ.ศ. 2546-2549)

1. สนับสนุนการประสานศักยภาพของส่วนต่าง ๆ ในสังคมให้เป็นพลังในการพัฒนา ( synergy)
2. ผสมผสานกระบวนการสร้างคนอยู่ในการพัฒนา งานวิจัยทุกขั้นตอน
3. ใช้กระบวนการวิจัยเป็นเครื่องมือพัฒนา

แผนยุทธศาสตร์ ( Strategic Plans) ของ สกว. สำหรับปี 2546-2548
การดำเนินงานของ สกว. ในระยะ 3 ปีต่อไปนี้ตั้งอยู่บนความมุ่งมั่นว่า “ สังคมที่จะเจริญก้าวหน้าได้อย่างมีทิศทางและมั่นคงต้องมีงานวิจัยเป็นฐาน”
ซึ่งหมายถึงมีทั้งตัวความรู้ มีกระบวนการสร้างความรู้ มีระบบและบรรยากาศที่เอื้อต่อการสร้างความรู้ และมีวัฒนธรรมการใช้ความรู้ในทุกภาคส่วนของ
ประเทศ ทั้งนี้จะต้องครอบคลุมทั้งในสังคมภาคสมัยใหม่และสังคมฐานราก รวมทั้งการที่จะเชื่อมโยงทั้งสองภาค ให้ดำเนินอยู่ได้อย่างเกื้อกูลกัน และ
เท่าทันโลกาภิวัฒน์ที่รุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ

จากความมุ่งมั่นดังกล่าว สกว. จึงได้จัดงานในระยะต่อไปนี้ออกเป็น 4 กลุ่มยุทธศาสตร์ คือ

    1.1 กลุ่มวิชาการ เพื่อสนับสนุนการสร้างความรู้ใหม่ (ที่เป็นสากล)
    1.2 โครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก (คปก.) เพื่อสนับสนุนการสร้าง “ นักสร้างความรู้ใหม่ ”
    1.3 กลุ่มวิจัยและพัฒนา เพื่อสนับสนุนการสร้างและใช้ความรู้ตามความต้องการของผู้ใช้ ( ซึ่งเป็นความรู้ใหม่ในวงการนั้นของประเทศไทย)
    1.4 กลุ่มงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น เพื่อสนับสนุนการสร้างและใช้ความรู้โดยสังคมฐานรากคือชุมชน ท้องถิ่น

ทั้งนี้กลุ่มยุทธศาสตร์ทั้ง 4 กลุ่ม ได้กำหนดภารกิจ ( mission) ไว้ชัดเจน ( ตามที่แนบ) โดยในปี 2546 นี้จะเน้นสนับสนุนโครงการใหม่เฉพาะที่
สอดคล้องกับภารกิจ และจะมีงานที่ร้อยโยงกันระหว่างกลุ่มโดยมีการจัดการเชิงรุก เช่นระหว่าง คปก.กับกลุ่มวิชาการ และระหว่างกลุ่มวิชาการกับ
กลุ่มวิจัยและพัฒนา เป็นต้นเพื่อสร้างพลังร่วม ( synergy) ให้เกิดขึ้นในระหว่างงาน สกว. ทั้งหมด

   นอกจากนี้ สกว. จะเริ่มงานสนับสนุนการวิจัยแบบสถาบัน ( Institutional Grants) เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการสร้างและสะสมความรู้เฉพาะ
เรื่องหรือเฉพาะพื้นที่ โดยมี 3 รูปแบบ ตามกลุ่มยุทธศาสตร์ 3 กลุ่ม กล่าวคือ
1) ถ้าเป็นสถาบันเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการ ( academic excellence) ก็ยึดหลักของกลุ่มวิชาการ คือผลงานตีพิมพ์ในวารสารที่มีคุณภาพเป็น
    ตัวชี้วัดที่สำคัญทั้งขาเข้า ( eligibility) และขาออก ( achievements) และมอบให้ฝ่ายวิชาการดูแลด้านการจัดการ
2) ถ้าเป็นสถาบันเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อใช้ประโยชน์หรือเพื่อสร้างข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ก็ยึดหลักของฝ่ายวิจัยและพัฒนา ( คือความต้อง
    การของผู้ใช้และการใช้ประโยชน์ได้จริง) เป็นตัวชี้วัดทั้งขาเข้าและขาออก และมอบให้ฝ่ายวิจัยและพัฒนาที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ดูแลด้านการจัดการ
3) ถ้าเป็นสถาบันเพื่อสร้างและใช้ความรู้ในท้องถิ่น ก็ยึดหลักของการมีส่วนร่วมของชุมชนและกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน เป็นตัวชี้วัดที่สำคัญ

งานทั้งหมดนี้จะต้องเชื่อมโยงกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ( stakeholders) 3 กลุ่มใหญ่ คือสาธารณชน รัฐบาล และต่างประเทศ และการเชื่อมโยงนี้
ต้องมี 2 ทาง คือ จากนักวิจัยไปสู่การเผยแพร่หรือใช้ประโยชน์ และจากสถานการณ์ของสังคมย้อนกลับมาเป็นโจทย์วิจัยเพื่อให้งานวิจัย สกว. เป็น
งานที่ทันสมัย และตรงประเด็นอยู่เสมอ จึงต้องมีกลไกการเชื่อมโยงผ่านสื่อมวลชน การจัดเวทีสาธารณะ และการติดตามความเคลื่อนไหวใน
ต่างประเทศอย่างจริงจัง ซึ่งเป็นงานใหม่ที่ได้เริ่มไว้แล้วในปี 2545 และจะดำเนินการอย่างจริงจังมากขึ้นในปี 2546 นี้

ประวัติความเป็นมาสกว. ภาค

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)จัดตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการวิจัย พ.ศ. 2535 มีฐานะเป็นหน่วยงานของรัฐที่อยู่
นอกระบบราชการในกำกับของสำนักนายกรัฐมนตรี โดยมีวัตถุประสงค์ " เพื่อสนับสนุนการวิจัยที่จะนำ ไปสู่การพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ การ
ปกครองเทคโนโลยีีและวิชาการของประเทศ" ในปัจจุบัน สกว.ได้สนับสนุนโครงการวิจัยไปแล้วกว่า 1,700 โครงการ วงเงินมากกว่า 2,000 ล้าน
บาทมีนักวิจัยและผู้เกี่ยวข้องในโครงการต่าง ๆ ประมาณ 5,000 คน และมีผลงานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์แล้วจำนวนมาก

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย สำนักงานภาค (สกว.สำนักงานภาค)ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2541 สกว.ได้จัดตั้ง "สำนักงาน สกว. ภาคเหนือ"
ขึ้น เพื่อหารูปแบบใหม่ในการสนับสนุนงานวิจัยที่จะสามารถตอบสนองท้องถิ่นได้ทันกับกระแสความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและ
หลังจากการทำงานเกือบ 2 ปี ได้รูปแบบที่ชัดเจนในการทำงาน แล้วคณะกรรมการนโยบายกองทุนสนับสนุนการวิจัย จึงได้อนุมัติให้จัดตั้ง
" สำนักงาน สกว.ภาค" ขึ้นในเดือนกรกฎาคม 2543 เพื่อประสาน "การวิจัยเพื่อท้องถิ่น" ทั่วประเทศหลักการสำคัญของการวิจัยเพื่อท้องถิ่นก็คือ
" การตั้งโจทย์วิจัยและสนับสนุนงานวิจัย ตามความ ต้องการของชุมชนท้องถิ่น" ไม่ใช่ตามความต้องการของรัฐ หรือ ตามความสนใจของนักวิจัย
ทั้งนี้ งานที่สนับสนุนจะไม่จำกัดสาขาวิชา กลุ่มคนหรือองค์กร ที่เสนอเป้าหมายใหญ่ของการวิจัยคือให้ได้ผลงานวิจัยที่ชุมชนท้องถิ่นนำไปใช้ได้
และ ทำให้เกิดความเข้มแข็งในชุมชนขึ้นจากกระบวนการทำวิจัยนั้น

" ความเข้มแข็งของชุมชน " หมายถึงการมีกลุ่มประชาชนรวมตัวกันด้วยจิตสำนึกร่วมกัน มีบทบาทและขีดความสามารถในการจัดการเรื่องต่างที่
เกี่ยวกับวิถีชีวิตของตน บน พื้นฐานของสิทธิร่วมกันอย่างเท่าเทียมและพึ่งพาตนเองได้โดยอาศัยองค์กร/กลไก/กระบวนการและกิจกรรมหลายที่
กลุ่มประชาชนจัดขึนในลักษณะหุ้นส่วนที่เกิดจากความรัก ความสมานฉันท์ และเอื้ออาทรต่อกัน เครือข่ายในแนวราบและเป็นองค์รวม
(ดร. ยิ่งยง เทาประเสริฐ , 2542)

ทำอย่างไรให้ชุมชนท้องถิ่นได้ใช้งานวิจัย.. ?
การตอบคำถามข้างบนนี้เป็นเป้าหมายสำคัญของการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ซึ่งสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ได้ริเริ่มขึ้นในภาคเหนือเมื่อ
เดือนตุลาคม 2541 และปัจจุบันกำลังขยายงานไปทั่วประเทศ ประเด็นสำคัญก็คือจะสนับสนุนงานวิจัย " แบบใหม่" ที่คนส่วนใหญ่ของประเทศ
จะได้ "ใช้" งานวิจัยโดยตรง ให้งานวิจัยนั้นตอบคำถามของชาวบ้านได้อย่างเป็นรูปธรรม การเป็นรูปธรรม หมายความว่างานวิจัยแก้ไขปัญหาได้
จริง เกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นจริงในชุมชน และคนที่เข้ามาร่วมโครงการได้เรียนรู้และ" เก่ง " ขึ้นและยกระดับการแก้ไขปัญหา ได้ประสบการณ์
เพิ่มขึ้นเพื่อทำงานต่อไป

งานวิจัยที่มีมาในอดีตถึงแม้ว่าจะเป็นประโยชน์อยู่พอสมควร แต่ดูเหมือนว่าเป็นการทำงานแบบตั้งโจทย์จากภายนอกชุมชน ตามความคิดและ
หวังว่าชุมชนจะนำผลงานวิจัยไปใช้ได้เมื่องานวิจัยเสร็จแล้ว แต่ข้อสรุปของนักวิชาการมักจะไม่เป็นรูปธรรมพอที่จะนำไปใช้ได้อีกที งานก็มักจะ
หยุดตามไปด้วย ในขณะที่ชาวบ้านผู้อยู่กับพื้นที่รู้ปัญหาดีกว่าคิดเองได้แต่ไม่เป็นระบบ นอกจากนั้นหูตายังไม่กว้างขวางการทำงานจึงมักแก้
ปัญหาไม่ได้ผลการวิจัยแบบใหม่จึงเป็นการทำงานที่จะต้องมีการปรับตัวอย่างมากของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ชุมชนท้องถิ่น นักวิจัย นักพัฒา

• ในส่วนของ นักวิจัย ต้องเข้าใจว่างานวิจัยแบบนี้ต้องไปเริ่มงานที่ "ชุมชน" ไม่ใช่ที่ตัวนักวิจัยกล่าวคือ เรื่องวิจัยต้องเป็นเรื่องหรือเป็นสิ่งที่ชุมชน
อยากได้คำตอบไม่ใช่ทำวิจัยในเรื่องที่นักวิจัยอยากรู้ หรือใช้ชุมชนเป็น "กรณีศึกษา" เท่านั้น

• ในส่วนของ แหล่งทุนวิจัย เช่น สกว. ก็ต้องเข้าใจและต้องช่วยจัดกระบวนการสนับสนุนให้ทั้งสามฝ่ายข้างบนนี้มาทำงานร่วมกันโดยใช้โครงการ
วิจัยเป็นจุดร่วม เพื่อให้ยั่งยืนต่อไป

สกว.เรียกงานนี้ว่า "งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น (COMMUNITY-BASED RESEARCH) "เป็นงานวิจัยแบบใหม่ที่ไม่เน้นการตีพิมพ์บทความทางวิชาการหรือ
เอกสารรายงานแต่มุ่งหวังจะ " เสริมพลัง " ชุมชน ให้คนในชุมชนได้เข้าร่วมเพื่อเรียนรู้ เพื่อสร้างองค์ความรู้ที่จะอยู่กับชุมชนที่ชุมชนใช้ในชีวิต
ประจำวันได้ "ผลงาน" สำคัญของงานวิจัยแบบนี้คือ "คน" และ "กระบวนการเรียนรู้" ของชุมชนวิธีการสำคัญก็คือ " สร้างโอกาส" ให้ชุมชนได้มา
ร่วมกันคิด วิเคราะห์สภาพที่เป็นอยู่ทดลองจัดการกับปัญหาปัจจุบัน และวางแผนอนาคตโดยใช้กระบวนการที่เป็นเหตุเป็นผลเป็นระบบบนฐานของ
ความรู้และข้อมูลรวมทั้งแยกแยะรวบรวมความรู้ที่ได้อย่างเป็นระเบียบ

และสรุปบทเรียนเพื่อทำงานต่อไป อีกนัยหนึ่งคือมองว่างานวิจัยเป็น "เส้นทาง" หนึ่งที่จะนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชน ส่วน " เรื่อง" ที่จะทำเรื่อง
ใกล้ๆ ตัวก่อนเมื่อชุมชนมีประสบการณ์มากขึ้นจึงค่อยทำเรื่องที่ซับซ้อนมากขึ้น ใช้ความรู้จากภายนอกมากขึ้น องค์ประกอบที่สำคัญอีกอย่างหนึ่ง
ก็คือการสร้างเสริม"พันธมิตร"หรือ " เครือข่าย " กับกลุ่มอื่นๆที่อยู่ภายนอกชุมชน เพื่อชุมชนข้อมูลและประสบการณ์ เลือกใช้ความรู้ที่มีอยู่แล้วใน
ที่อื่นตลอดจนร่วมกันผลักดันเรื่องบางเรื่องที่อาจเกินความสามารถของชุมชนเดียว

ยุทธศาสตร์และเป้าหมายขององค์กร

• เน้นสนับสนุนงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภายใต้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง โดยนำผลงานวิจัยไปสู่การสร้างการเปลี่ยน
แปลงในระดับพื้นที่ (เน้นกระบวนการ)

• เน้นสนับสนุนงานวิจัยที่มีเนื้อหาอันเป็นประเด็นปัญหาสำคัญของท้องถิ่นและมุ่งพัฒนากลุ่มประเด็นงานวิจัยที่มีอยู่แล้ว เพื่อนำไปสู่การสังเคราะห์
และเชื่อมโยงองค์ความรู้จากฐานงานวิจัยเดิมไปในพื้นที่สู่การทำงานร่วมกับกลุ่มก้อน ( Cluster ) การวิจัยรวมทั้งเครือข่ายในท้องถิ่น เช่นองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น เขตพื้นที่การศึกษา กลุ่มเกษตรกร องค์กรชุมชน ฯลฯ (เน้นประเด็นเชื่อมโยง)

• เน้นการทำงานกับนักวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่ผ่านกระบวนการวิจัย และมีงานที่เป็นรูปธรรมมาแล้ว   โดยมุ่งขยายแนวคิดงานวิจัยเพื่อสร้างเครือข่ายของ
   “ คนวิจัย ”  รวมทั้งหนุนคนวิจัย เพื่อทำหน้าที่เป็นวิทยากรเผยแพร่ความรู้จากกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นร่วมกับเครือข่ายของงานพัฒนาท้องถิ่น
   ( เน้นคนวิจัย)

• เน้นการวิจัยเพื่อพัฒนาพื้นที่เฉพาะ (Area – Based Research) ที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจ สังคมของชุมชน ท้องถิ่น ประเทศ โดยการสนับสนุน
ให้เกิดโครงการวิจัยที่หลากหลายรูปแบบและมีความเชื่อมโยงกับแผนยุทธศาสตร์การทำงานของพื้นที่ รวมทั้งการทำงานเชื่อมโยงกับองค์กรต่างๆ
ในพื้นที่

• เน้นการเผยแพร่ความรู้สู่สังคม โดยการสรุปบทเรียนและสังเคราะห์ความรู้จากการทำงาน รวมทั้งมุ่งจัดการความรู้ที่ได้จากงานวิจัยในพื้นที่สู่การ
เป็นแหล่งเรียนรู้ของท้องถิ่น ( เน้นการสื่อสารกับสาธารณะ)

การสนับสนุนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ลักษณะสำคัญของโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น

1) เป็นโจทย์ที่ชุมชนหรือคนในท้องถิ่นเห็นว่ามีความสำคัญ และอยากจะค้นหาคำตอบร่วมกัน
2) ชุมชนมีส่วนร่วมในกระบวนการค้นหาคำตอบร่วมกัน
3) มีการปฏิบัติการเพื่อแก้ปัญหา หรือเสนอทางเลือกให้กับท้องถิ่น
4) เป็นเรื่องที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ และเป้าหมายขององค์กร

จะเริ่มงานวิจัยได้อย่างไร ?
ชุมชนท้องถิ่นที่สนใจขอรับการสนับสนุนควรเริ่มจากการทำ “ เอกสารเชิงหลักการ ” ประมาณ 4-5 หน้า นำเสนอให้กับศูนย์ประสานงานวิจัย
เพื่อท้องถิ่นในพื้นที่ ( Node) หรือนำเสนอต่อ สกว.สำนักงานภาค ในกรณีพื้นที่ที่ไม่มี Node และเมื่อ Node หรือ สกว.สำนักงานภาค ได้รับเอกสาร
เชิงหลักการแล้ว จะพิจารณาขั้นต้นและแจ้งผลให้ผู้เสนอโครงการทราบ หรือเชิญผู้เสนอมาหารือรายละเอียดของโครงการภายใน 30 วันนับจากวันที่
ได้รับเอกสาร

เอกสารเชิงหลักการ

• ชื่อโครงการวิจัย ตั้งตามประเด็นปัญหา /ข้อสงสัย/เรื่องราว ที่ต้องการศึกษา /เรียนรู้ /ค้นหาคำตอบ เพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหา โดยต้องเป็นไป
ตามความต้องการของชุมชน

• ความเป็นมาของเรื่องที่ต้องการทำวิจัย สภาพการณ์ปัญหาว่ามีปัญหาเกิดขึ้นที่ไหน/อย่างไร? ที่ผ่านมาได้มีการแก้ไขปัญหาโดยใครหรือไม่/อย่างไร?
จนถึงปัจจุบันสภาพปัญหาเป็นอย่างไร ? หากไม่หาทางแก้ไขแล้วจะเกิดผลเสียอย่างไร ?

• คำถามวิจัย / วัตถุประสงค์ ในการทำวิจัย ต้องการศึกษาเพื่อค้นหาคำตอบ หรือต้องการแก้ปัญหาในเรื่องใด/ เพื่ออะไร ?

• แผนงาน และวิธีการศึกษา เพื่อให้สามารถตอบข้อสงสัย หรือแก้ปัญหาได้ มีแนวทางทดลองทำเพื่อนำไปสู่การหาคำตอบ หรือ แก้ปัญหาในเรื่อง
ดังกล่าวอย่างไร/ มีใครมาร่วมทำงานบ้าง/มีการดำเนินกิจกรรมอะไร/เมื่อไหร่ ?

• งบประมาณ และระยะเวลาดำเนินงาน

• ผลที่คาดว่าจะได้รับ

• ข้อมูล / ประวัติย่อ หัวหน้าโครงการ และทีมวิจัย พร้อมที่อยู่ / โทรศัพท์ที่สามารถติดต่อได้

รูปแบบการสนับสนุนงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น
การวิจัยเพื่อท้องถิ่นสามารถดำเนินการได้ 2 ลักษณะใหญ่ๆ ดังนี้

1) การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เป็นงานวิจัยที่มีลักษณะสมบูรณ์ตามแนวความคิดการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ทั้งในเชิงเนื้อหาและเชิง
กระบวนการภายใต้หลักการว่า “ เป็นปัญหาของชาวบ้าน ชาวบ้านเป็นทีมวิจัย และมีปฏิบัติการเพื่อแก้ปัญหา ” โดยใช้ระยะเวลาดำเนินการไม่เกิน 2 ปี
ีงานวิจัยแบบนี้มีลักษณะเป็นการวิจัยที่เน้นกระบวนการในการทำความเข้าใจและหาทางเลือกในการแก้ปัญหาสังคมในทุกประเด็นโดยที่ชุมชนท้องถิ่น
เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การกำหนดประเด็น วิเคราะห์ และใช้ผลสรุปจากการวิจัยไปสู่ทางเลือกของการแก้ไขปัญหา

2) การวิจัยเพื่อสร้างทางเลือกของท้องถิ่น เป็นงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นรูปแบบใหม่ที่พัฒนามาจากแบบแรก เพื่อให้เหมาะสมกับความต้องการและสอดคล้อง
กับศักยภาพของท้องถิ่นและกลุ่มคนซึ่งมีหลากหลายระดับ หรือเพื่อให้ท้องถิ่นสามารถเลือกใช้ได้ตามความเหมาะสม เป็นการเริ่มต้นทดลองทำงานวิจัย
อย่างง่ายๆ โดยใช้ระยะเวลาดำเนินไม่มากนักประมาณ 3–6 เดือน หรือไม่เกิน 1 ปีงานวิจัยแบบนี้มีลักษณะเป็นการวิจัย เพื่อใช้กระบวนการพัฒนาโจทย์
วิจัยและการถอดความรู้จากการทำงานพัฒนาของชุมชนรวมถึงการเตรียมชุมชน เตรียมทีมวิจัยชาวบ้านและนำไปสู่การวางแผนและแก้ปัญหาในเบื้องต้น

แนวทางการขยายผลงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น
ด้วยเจตนารมณ์ที่จะให้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นกลายเป็นเครื่องมือหนึ่งในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น จึงมีแนวทางการเชื่อมโยงฐานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น
สู่ภาค/ส่วนต่างๆ ดังนี้

• สถาบันการศึกษาโดยการพัฒนาระบบการบริหารจัดการงานวิจัยการพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอน เพื่อให้เป็นฐานบริการวิชาการแก่ชุมชนท้องถิ่น
รวมทั้งเป็นสถาบันทางสังคมที่เอื้อประโยชน์กับชุมชนอย่างแท้จริง

• องค์กรภาครัฐ /หน่วยงานราชการ การขยายผลดำเนินการโดยเน้นการสนับสนุนเครื่องมือ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” เพื่อร่วมดำเนินงานและโครงการที่
หน่วยราชการได้ปฏิบัติในชุมชนท้องถิ่นที่มีชาวบ้านเป็นแกนหลักในการดำเนินงาน และมีจุดเน้นที่มุ่งให้เกิดการแก้ปัญหา การพัฒนาชุมชนท้องถิ่นอย่าง
เป็นรูปธรรม

• องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้มีบทบาทมากขึ้นในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นตามขีดความรับผิดชอบตาม พ.ร.บ.กำหนดแผนและขั้นตอนการกระจาย
อำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 ดังนั้น “ งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” จึงเป็นเครื่องมือทำงานที่สำคัญในการบริหารงาน และจัดการระบบ
บริการสาธารณะตามมาตรา 16 ได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

• องค์กรพัฒนาเอกชน และองค์กรกิจการสาธารณะ มีบทบาทเป็นกลไกการเชื่อมโยงเครือข่ายของชุมชนในการเข้าร่วมทำงาน ร่วมสัมมนา ร่วมเรียนรู้
ด้วยกัน และเครื่องมือ “ งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ” ถือว่าเป็นการวางรากฐานการทำงาน การเชื่อมโยงให้พหุภาคี และองค์กรท้องถิ่นได้ร่วมทำงานให้บรรลุ
ตามเป้าหมายและยุทธศาสตร์ขององค์กรได้ดียิ่งขึ้น

คุณสามารถ ดาวน์โหลดเอกสารที่เป็นไฟล์ microsoft word โดยคลิ๊กที่ไอคอนด้านข้างนี้