ี่ความเป็นมา

ชุมชนคลองโคน ตั้งอยู่ในพื้นที่ ต.คลองโคน อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม  ตั้งอยู่ในพื้นที่ชายทะเลบริเวณฝั่งขวาของแม่น้ำแม่กลอง มีลักษณะเป็นพื้นที่งอกชายฝั่งทะเล ซึ่ง
เกิดจากการทับถมของดินตะกอนในแผ่นดินในอดีตนั้นพื้นที่คลองโคนเดิมเป็นพื้นที่ป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรสัตว์น้ำที่หลากหลาย ชุมชนคลองโคนจึงเป็น
ชุมชนประมงพื้นบ้าน ที่มีอาชีพประมงเป็นอาชีพหลักประกอบกิจกรรมเลี้ยงชีพ ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนตามฤดูกาล และช่วงเวลาที่สอดคล้องกับธรรมชาติ เช่น หอยแครง
กุ้ง  ปลาทะเล  โดยเฉพาะเคยตาดำ  ซึ่งนำมาทำเป็นกะปิคลองโคนที่มีชื่อเสียง ต่อมาในปลายปี  พ.ศ. 2528   ได้มีผู้นำกุ้งกุลาดำเข้าไปทดลองเลี้ยงในพื้นที่ชายฝั่งทะเล
ชุมชนคลองโคน  แล้วได้ผลดีเป็นอย่างมาก   จึงมีคนในพื้นที่และต่างพื้นที่พากันลงทุนบุกเบิกแผ้วถางป่าชายเลน   ทำให้มีป่าชายเลนเหลืออยู่เพียงพื้นที่แคบ ๆ ตามแนว
ชายฝั่งหลังจากนั้น  การเลี้ยงกุ้งกุลาดำก็ต้องยุติลงอย่างสิ้นเชิงในปี  2532 เพราะน้ำทะเลบริเวณชายฝั่งเกิดมลภาวะเน่าเสียจึงต้องยุติการเลี้ยงไปอย่างถาวรและทอดทิ้ง
บ่อเลี้ยงกุ้งเป็นบ่อร้าง ไม่ทำประโยชน์อะไรเป็นจำนวนมาก  ผลที่เกิดขึ้นตามมาหลังจากการเลี้ยงกุ้งกุลาดำต้องยุติลงทั้งหมดพร้อมกัน     ก็คือชาวบ้านผู้อยู่อาศัยในพื้นที่
ชายทะเลต้องกลับไปทำอาชีพเดิม   แต่ก็ยังประสบปัญหาเกี่ยวกับสัตว์น้ำที่เคยมีให้จับอย่างอุดมสมบูรณ์เมื่อครั้งที่ยังมีป่าชายเลนเป็นพื้นที่กว้างอยู่ได้หายไปจากท้องน้ำ
ชายฝั่งทะเล   จากสภาพปัญหาแกนนำชุมชนคลองโคนเริ่มมีแนวคิดในการฟื้นฟูป่าชายเลน      ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรในการประกอบอาชีพ  ด้วยการทดลองกันพื้นที่ปลูก
ป่าชายเลนในพื้นที่งอกชายฝั่งทะเล เนื่องจากในพื้นที่ป่าชายเลนเดิมนั้นเป็นที่ดินที่มีเอกสารสิทธิภายหลังจากการทำนากุ้งในปี  พ.ศ.2534   โดยการนำของผู้ว่าราชการ
จังหวัดสมุทรสงคราม  นาย  วิธาน  สุวรรณทัต  ผู้ว่าราชการจังหวัดฯ  ในขณะนั้น     ซึ่งในครั้งแรกดำเนินการปลูกป่าโกงกาง      แต่กลับล้มตายลงเกือบหมดเหลือรอด
เพียง  10 %    ทางชุมชนจึงปรึกษาหารือ  และทดลองเปลี่ยนพันธุ์ไม้โดยใช้แสม   ลำพูเป็นไม้เบิกนำ   จากการลองผิดลองถูก  และการเรียนรู้ที่ผ่านมาในปัจจุบันมีพื้นที่
ป่าชายเลน เพิ่มขึ้นจากที่เหลือเพียง 800 ไร่ เป็นพื้นที่ป่าชายเลนกว่า 3,000 ไร่ ตลอดจนมีองค์ความรู้ในการฟื้นฟูป่าชายเลนจนเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไปตลอดจนการ
เสด็จพระราชดำเนินของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี  เพื่อทรงปลูกป่าชายเลนและทรงเป็นขวัญ และกำลังใจให้แก่ชาวบ้านในพื้นที่ตำบลคลองโคน
เป็นประจำตลอดมา   แต่จากการดำเนินงานของแกนนำในการฟื้นฟูป่าชายเลน      ชุมชนคลองโคนพบว่าการดำเนินงานที่ผ่านมา  ยังขาดการสร้างการมีส่วนร่วมในการ
จัดการป่าชายเลนร่วมกันของคนในชุมชน   ส่งผลให้เกิดความไม่เข้าใจ  และไม่เห็นประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากป่าชายเลนทำให้ขาดการเชื่อมโยงในการดูแลรักษาป่าชายเลน
ของชุมชน    องค์ความรู้ไม่ได้ถูกรวบรวม และถ่ายทอดอย่างเป็นระบบ   ประกอบกับจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้นและเทคโนโลยีในการทำมาหากินที่สูงขึ้น  จนคนรุ่นหลัง
บางกลุ่มขาดการรับรู้  และขาดการเรียนรู้บทเรียนประสบการณ์ ในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาต ิ เพื่อรักษาฐานการประกอบอาชีพของคนในชุมชน ก่อให้เกิดภาวะ
ของการทำงานหนักขึ้นความขัดแย้งจากการแย่งชิงทรัพยากรมากขึ้น  ความสัมพันธ์ของชุมชนที่ลดลง  ตลอดจนการละทิ้งถิ่นเนื่องจากทรัพยากรลดลงและความภูมิใจ
ในอาชีพของตนเองก็ลดลงเช่นกัน   ด้วยเหตุนี้แกนนำชุมชนคลองโคน  จึงมีความต้องการที่จะศึกษาองค์ความรู้  บทเรียนและประสบการณ์ในการจัดการป่าชายเลนของ
ชุมชนคลองโคน   เพื่อนำมาใช้ในการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน  ในการที่จะพัฒนาและฟื้นฟูทรัพยากรป่าชายเลนในพื้นที่ชุมชนคลองโคน   อันจะเป็นฐานใน
การพัฒนาชุมชนคลองโคนในด้านอื่น ๆ ต่อไป