 |
||||||||
 |
||||||||
ผู้เขียน : เกศสุดา สิทธิสันติกุล |
||||||||
รู้สึกแปลกตาไปทันที่ที่ถึงดอนหอยหลอด สมุทรสงคราม
ต่างจากการมาเยี่ยมเยียนในฐานะนักท่องเที่ยวเมื่อ 6 ปีก่อน ไม่ค่อยมีหอยหลอดดาษดื่นตามโคลนเลน เมื่อได้เข้าร่วมวงสะท้อน สถานการณ์ ความเปลี่ยนแปลงจากอดีตถึงปัจจุบัน และแนวทางการจัดการดอนหอยหลอดอย่างยั่งยืน ในเวทีสัมมนาเนื่องในวัน |
||||||||
|
||||||||
| เหตุที่เปลี่ยนไป มองถึงต้นตอก็น่าจะมาจากทั้งคนใน คนนอกพื้นที่ • วิธีการจับหอย สมัยก่อน แต่ละคนจะมีการจับจองพื้นที่ของตนเอง แล้วทำสัญญลักษณ์ไว้ เพื่อการจับหอย เวลาจับจะใช้วิธีการ จิ้มหยอด (หยอดปูนขาว รอหอยขึ้นมาจากรู แล้วจับ) ทำให้ได้เฉพาะหอยตัวใหญ่ๆ ปล่อยให้ตัวเล็กๆ ได้เติบโตและออกลูกออกหลานไปเรื่อยๆ มาสมัยนี้ หอยมีราคากิโลกรัมละกว่าพัน บาท คนเห็นแก่ตัวอยากมีอยากได้ จึงใช้ปูนราด ใช้โซดาไฟ ทำให้หอยตัวเล็กตัวน้อยตายหมด จึงจับได้น้อยลง หรือจับได้ก็ตัวเล็ก เนื้อเปื่อยยุ่ย ไม่เหนียวนุ่ม และมีรสชาดหวานเหมือนเคย นอกจากนี้ ยังอาจมีสารพิษตกค้างในร่างกายจากการบริโภคโซดาไฟ ไม่เข้าใจว่าทำไมคนดอนหอยหลอด ต้องทุบหม้อข้าว ตัวเอง ด้วยวิธีนี้ เสียงพร่ำบ่นอันอ่อนใจจากคนดอนหอยหลอด • ความต้องการของตลาด นับแต่ปี 2541 เป็นต้นมา ร้านอาหารมีการขยายตัวสูงสุด เนื่องจากนักท่องเที่ยวเข้าไปจำนวนมาก เพื่อมาลองชิมหอยหลอด ความต้องการจึงมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้คนอยากได้หอยปริมาณมากจนทำให้วิธีการจับเปลี่ยนไป ดังกล่าว • การเข้ามาของคนนอก ปกติชาวบ้านมักจะใช้คราดเล็กๆ หรือใช้มือจับสัตว์น้ำเฉพาะตัวใหญ่ๆ แต่คนภายนอกที่เข้ามาจะใช้เครื่องมือที่ทำลายมากกว่า เช่น คราดใหญ่เอาหน้าดินไปหมดทั้งตัวใหญ่ตัวน้อยจึงแทบไม่เหลือตัวเล็กๆไว้ขยายพันธุ์หรือเมื่อไม่กี่เดือนมานี้ชาวต่างชาติก็เข้าไปนำลูกหอยไปเลี้ยงเป็นลำๆเรือ • ปัญหาสิ่งแวดล้อม การที่ดอนหอยหลอดส่วนหนึ่งเสื่อมโทรมลงไปก็อาจเป็นเพราะการทิ้งขยะ การปล่อยสารพิษลงน้ำของโรงงานอุตสาหกรรม ความ พยายามที่ไม่เป็นผล คนดอนหอยหลอดส่วนหนึ่งตระหนักดีถึงปัญหา จึงมีการจัดประชาคมเกี่ยวกับเรื่องการราดปูน หรือหยอดโซดาไฟ จนเกิดกลุ่มการรวม กลุ่มกันอนุรักษ์พิทักษ์ดอนหอยอย่างหลวมๆ เพื่อทำกิจกรรมรณรงค์ไม่ให้ใช้โซดาไฟหรือราดปูนขาวจับกุมและกำหนดบทลงโทษสำหรับผู้ฝ่าฟืน ซึ่งก็มีทาง อบต. สนับสนุน แต่ก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ ส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะผู้นำในพื้นที่มีความเห็นต่อการอนุรักษ์ต่างกัน อีกส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะการขาด จิตสำนึกที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกความไม่สำเร็จดังกล่าว ทำให้กลุ่มแกนนำและอบต.ท้อแท้ใจ คิดว่าคงไม่สามารถจะแก้ไขอะไรได้อีกแล้ว แต่ก็พอมีกำลังใจขึ้นบ้าง เมื่อได้ฟังเรื่องราวการต่อสู้เพื่อการอนุรักษ์จากโครงการวิจัย การรักษาและฟื้นฟู ทรัพยากรชายฝั่งเพื่อใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยการจัดการอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านเปร็ดใน ต.ห้วงน้ำขาว อ.เมือง จ.ตราด และ โครงการวิจัย การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชายเลน บ้านคลองลิดี ต.สาคร อ.ท่าแพ จ.สตูล ซึ่งต่างก็ล้มลุกคลุกคลานกับความพยายามที่จะสืบค้นข้อมูลให้ คนเห็นความสำคัญ จนในที่สุดก็สามารถที่จะดึงการมีส่วนร่วมจากภาคส่วนต่างๆ จนประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง .......... นั่นหมายความว่า อาจต้อง ลองเปลี่ยนเครื่องมือที่จะมาใช้แก้ปัญหาอย่างมีส่วนร่วมอีกครั้ง ร่วมด้วยช่วยกันหาทางออก ที่ประชุมคิดว่าในการแก้ไขปัญหานั้น ภาครัฐและประชาชน ควรดำเนินการดังนี้ หน่วยงานราชการควรมีการลอกร่องน้ำ ทำความเข้าใจให้กับผู้ประกอบการเยี่ยมเยียนพื้นที่ ออกมาตรการการคราดหอย / การใช้ โซดาไฟ สนับสนุนงบประมาณ ส่วนชุมชน ก็ต้องค้นหาแกนนำในพื้นที่ สร้างคนรุ่นใหม่ พูดคุยแลกเปลี่ยน หาแนวร่วมต่อเนื่องเพื่อสร้างเครือข่ายพิทักษ์ ดอนหอยหลอดต่อยอดจากฐานที่มีอยู่ ....นั่นเป็นเสี้ยวหนึ่งของภาพคร่าวๆ ที่เป็นสัญญานบ่งบอกว่า ถึงเวลาแล้วที่คนดอนหอยหลอดจะต้องร่วมมือกันพิทักษ์ ดอนหอยหลอดต่อไป เพื่อชีวิตคนที่นี่ เหมือนกับที่มีคนบอกว่า ถ้าไม่มีหอยหลอดแล้ว คนดอนหอยหลอดจะอยู่อย่างไร นับจากวันนี้ไป อนาคตของดอน หอยหลอด จะขึ้นอยู่กับการลุกขึ้นฮึดสู้อย่างเป็นจริงเป็นจัง เพื่อทำงานที่ลงลึก เชื่อมโยง และต่อเนื่อง จนเห็นทางเดินที่แจ่มชัด . ขอเป็นแรงใจให้กับชาว ดอนหอยหลอดผู้กล้าหาญ และเสียสละทุกท่าน |
||||||||
